Paranın Geçmişten Günümüze Serüveni

Para Nedir Paranın Geçmişten Günümüze Serüveni

Para, metal paralardan ve banknotlardan (kağıt paralardan) oluşan nakit biçiminde ortaya çıkan bir araçtır. Nakdi temsil eden her şey, örneğin bir banka hesabının bilgisayar kayıtları, bir çek ya bir kredi kartı da paradır. Günümüzde, pek çok insan, üstünde para taşımak yerine, alışverişini kartlarla yapmayı tercih etmektedir.

İlk Para

Paranın günümüzden yaklaşık 4000 yıl önce kullanıldığına ilişkin en eski kayıt, Mezopotamya’da (Irak) ta bulunmuştur. Yazılı tabletlerde, ödemelerin tartılmış gümüşle yapıldığı anlatılmıştır. Ayrıca, eski para biçimleri arasında eski Mısır’da kullanılan deniz kabukları ve Büyük Okyanus’taki Santa Cruz adasında kullanılan “tüy”ler sayılabilir.

İlk Metal Paralar

Bilinen ilk metal paralar, 2700 yıl önce Anadolu’da Lidya’da (Lydia), “elektrum” adı verilen altın-gümüş alaşımından yapıldı. Bu paralarda, ağırlık ve değerlerini onaylayan darphane damgaları da vardı. Günümüzde metal paraların çoğu, daha ucuz metallerden yapılmaktadır.

Kağıt Paralar

Kağıt paraların (banknotlar), kalpazanların bunları taklit etmelerini zorlaştırmak için özel güvenlik özellikleri taşıyan son derece karmaşık tasarımları vardır. Bir para yapımının dört ana evresi tasarım, kağıt yapımı, mürekkep karışımı ve basımdır. Paraların basılmasında üç ayrı işlem kullanılır.

Kağıt Para

Kağıt para (banknot) 10. yüzyılda Çinliler tarafından icat edildi. Kayıtlara göre M.Ö Çinliler deriden para kullanmışlardır. İlk kağıt para yine M.S 806 yılında Çin’de ortaya çıkmıştır. Zamanla  insanlar yanlarında metal para taşımaktan bıktıklarından, bu paraları tacirlere teslim ettiler; tacirler de onlara, metal paraları karşılığında, para yerine geçebilen makbuzlar verdiler. İnsanlar bu makbuzları, para yerine aralarında kullanmaya başladılar.

Şaşılacak Para

Büyük Okyanus’taki Yap adasının halkı, para yerine büyük taş levhalar kullanırdı. Bunların en büyükleri yaklaşık 4 m, yani biri öbürünün omuzuna binmiş iki adamın boyundaydı.

Parayla İlgili Bilgiler

  • Eski Yunanlılar cesetlerin ağızlarına gümüş bir para koyarlardı. Böylece, ölünün ruhunun, Styks ırmağını geçerken, sandalcı Kharon’a geçiş ücretini ödeyeceğine inanırlardı.
  • Banknotları taklit ederek piyasaya sürmeye çalışan kimselere “kalpazan” denir.
  • Metal para koleksiyonu yapanlara “nümismatist” denir. Altın paralar en değerli metal paralardır.
  • Para biriktirmek için 14. yüzyıldan başlayarak kumbara kullanılmıştır. Eski kumbaralar pişmiş topraktan yapılır, paranın çıkarılması için kumbaranın kırılması gerekirdi.

Para Rekorları En Büyük  Darphane

ABD’de Philadelphia’da dır; burada her yıl 15 milyar metal basılır.

İlk Kredi Kartı

ABD’de 1950’de çıkarılan Diners Club kartıydı. Bu kart ilk 200 üyeye New York’taki 27 restoranda krediyle yemek yeme olanağı sağlıyordu.

En Büyük Altın Rezervi

Dünyanın bilinen en büyük altın rezervi ABD’de Kentucky’deki Fort Knox’tadır. Külçe altınlar bombaya dayanıklı, çevresi silahlı muhafızlarla çevrili mahzenlere depo edilir.

Bankalar

İnsanların çoğu paralarını bankalarda saklamayı uygun bulurlar. Banka her kişinin hesabına kaç para yatırdığının ya da hesabından kaç para çektiğinin kaydını tutar. Bu bilgi bir banka dekontu biçiminde basılır ATM (otomatik banka makinesi)

Tahvil Ve Hisse Senetleri

İnsanlar hisse ve tahvil satın alarak bir şirkete yatırımda bulunabilirler. Şirket kar ederse, hisse sahipleri bu kar dan pay alırlar. Hisse senetlerinin değerleri şirketin performansına göre yükselebilir ya da düşebilir, Hisse senedi fiyatları gazetelerin ekonomi sayfalarında gösterilir. BORSA Borsa, hisse senetlerinin alınıp satıldığı yerdir, Bir Şırkete yatırım yapmak isteyen kimseler hisseleri onlar adına alan ya da satan bir borsa simsarından (broker) yararlanırlar. Borsanın etkinliği, ülkenin ekonomik performansını ve beklentilerini yansıtır.

Döviz

Döviz Başka ülkelerin paralarına oranla herhangi bir ülkenin parasına “döviz” adı verilir. Bazı dövizler, ülkenin ekonomik gücünü yansıttıklarından öbürlerinden daha uzun sür değerlerini korurlar. Döviz alım satımları döviz borsalar ve bürolarında yapılır.

Bankacılıkla İlgili Bilgiler

  •  Bankalardaki otomatik para çekme makineleri (ATM), insanlara günün 24 saatinde hesaplarından para çekme olanağı sağlar.
  • Günümüzde bankalar parayı güvenli bir biçimde saklamanın yanı sıra, emekli aylıklarını ödeme, tüketici kredisi verme, elektrik, su, vergi, vb. tahsilatı yapma gibi işler de görürler.
  • Bankacılık, 14. yüzyılda İtalya’nın kuzey kesimindeki, Lombardia bölgesinde ortaya çıkmıştır. Ödeme yapılması için yazılı talimatlar olan çekler her şeyin, hatta bir ineğin üstüne bile (!) yazılabilir.
  • Ödeme yapılması için yazılı talimatlar olan çekler her şeyin, hatta bir ineğin üstüne bile (!) yazılabilir.

 Para İle İlgili Finans Terimler

Borsa indeksi : Borsada alınıp satılan belli hisse senetlerinin fiatlarını gösteren indeks.
Borsa simsarı: (broker) Hisse senedi alıp satan borsa üyesi. Çöküş Hisse senetlerinde büyük para yitimine neden olan çok hızlı ve çok büyük düşüş.
Döviz kuru: Bir ülkenin başka bir ülkenin belli miktarda parasını satın almak için gereken para tutarı.
Kar payı :Bir şirketin hissedarlarına ödediği kar miktarı. Kredi Daha sonra ödenmek kaydıyla alım yapmayı sağlayan para tutari. Muhasebeci: Bir kişi ya da işyerinin muharebe kayıtlarını tutan ve denetleyen kişi.
Take-over : Bir şirketin hisselerinin çoğunu satın alarak yönetimini ele geçirmek.
Ticaret bankası: Ticari etkinlikleri finanse etmekle ve girişimcilere kredi sağlamakla uğraşan banka.

 Enflasyonun Hızla Artması

Enflasyon, fiyatların artmasının ve paranın satın alma gücünün düşmesinin sonucudur. “Hiperenflasyon” diye adlandırılan çok hızlı fiyat artışları 1921-1923 arasında Almanya’da yaşandı. O sırada paranın değeri öylesine düşüktü ki, çocuklar banknotlardan oyuncak evler yapıyorlardı.

Günümüzde Kullanılan Para

Bir ödeme biçimi olarak nakit para ile çeklerin yerini, gün geçtikçe kredi kartları aldı. Bankaların, kredi kurumlarının ve satış mağazalarının, müşterilerine verdikleri kredi ya da ödeme kartları, insanlara yaptıkları alış verişi daha sonra ödeme olanağını sağladı. “Vısa card” adı verilen en son kartlar, bilgi depolayan mikroçiple içermektedir.

Vısa Kartlar

Bir banka hesabı bir banka kartına yüklenebilir. Daha sonra bu kart, mağazalarda satılan mallardan elektrik faturalarına kadar pek çok şeyin ödenmesinde kullanılabilir.
Kaynak: Dorlıng Kındersley

Comments

comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir